Arbeidsinspectie stelt nieuwe controles voor betonvlinderen
Tekst: Matthijs Pronker
Fotografie: Eterno Minerals of the World
Een reinwaterkelder geruisloos afgewerkt met de accuversie
Carin Benders, projectmanager van de Arbeidsinspectie, hield deze zomer een uiteenzetting voor de vloerensector van de NOA. Onderwerp was het aanpakken van de fysieke belasting van vakmensen zoals vloerenleggers en stukadoors. Carin legde het accent op de vloerenleggers en dan vooral waar deze gebruik maken van vlinderapparatuur om betonvloeren achter elkaar direct vlak af te werken.
De afgelopen maand had de Arbeidsinspectie al de eerste controles op het programma staan. Vooral bij het gebruik van door benzine gedreven machines zou direct worden opgetreden. Het werk kan bij te hoge uitstoot van kwalijke stoffen zoals koolmonoxide worden stilgelegd, meldt Carin. Hoe dat gaat lopen in de praktijk moet nog blijken, maar leveranciers van ‘schone’ vlinderapparatuur hebben een nieuw verkoopargument.
Het proces
Het zogeheten vlinderen is een methode om een nog niet volledig uitgeharde betonvloer mooi dicht te krijgen. Dit gebeurt met machines voorzien van roterende spaanschijven die over het beton ‘vlinderen’ in meerdere rondes. De tijdsduur is afhankelijk van de dikte van de vloer en van de temperatuur. Na dit proces is het geheel mooi strak en zal dan nog enkele dagen moeten uitharden voordat met een afwerking begonnen kan worden. De machines lopen van oudsher op diesel of benzine.
In de meeste gevallen beperkt het werken met door diesel aangedreven vlindermachines zich tot de grootste vloerenbedrijven
Grootste vloerenbedrijven
In de meeste gevallen beperkt het werken met door diesel aangedreven vlindermachines zich tot de grootste vloerenbedrijven. Zij gebruiken zogenoemde dubbele ride-on machines, waar de gebruiker op kan zitten, met schijven in een diameter van 2 x 120 cm en liefst nog groter. Meestal van Amerikaanse makelij. De producenten van elektrische- en accu- gedreven machines hebben voor deze zware machines nog geen alternatief. Zolang dat een feit is, lijkt benzine in plaats van diesel het enige alternatief. En dat is gezien de belasting met koolmonoxide ook niet zonder problemen. Dit hangt uiteraard nadrukkelijk samen met de mogelijkheid om op locatie te ventileren.
Gestimuleerd
De overstap naar accu gedreven apparatuur beperkt zich overwegend tot enkele vlindermachines die met de hand worden bediend en de dubbele zit-apparaten, maar dan met een maximale diameter van 2 x 90 cm. Daarmee valt een behoorlijk werkveld te bestrijken. Waar mogelijk wordt het gebruik van accuvlindermachines gestimuleerd. In Duitsland worden deze vlindermachines al door de overheid gesubsidieerd. Met zo’n aanpak zou de ervaren Cor Hoogeveen van vloerenbedrijf Eterno Minerals of the World heel blij zijn. Naar hem wordt door meerdere producenten van vlindermachines verwezen. Hij hoort namelijk tot de snel groeiende groep die vol overtuiging accuvlinders gebruikt.
De parkeergarage onder het station van Haarlem weer geheel strak
Bestekken
Cor vindt het onbegrijpelijk dat hij het niet voor elkaar krijgt het gebruik van accu-vlinderapparatuur in bestekken voor te laten schrijven. “Dat geldt zeker voor vlinderen in niet geventileerde ruimten. Maar ook in buitenruimten, zoals vrij recent bij metro Overamstel, een renovatie van het GVB met 1345 m2 vloeroppervlakte. De aannemer K. Dekker en Rowij Bouwchemie zaten gelukkig helemaal op onze lijn. Werk je daar met door benzine aangedreven vlindermachines, terwijl het spoorverkeer op afstand doorgang vindt, dan kan veiligheidspersoneel de verwerker niet bereiken. Zeker niet als die ook nog eens gehoorbescherming draagt zoals verplicht op benzine-monolietmachines. Stel je voor dat een verwerker flauwvalt door koolmonoxide-vergiftiging in een besloten of slecht geventileerde ruimte en dat hij op de grond terecht komt. Doordat koolmonoxide zwaarder is dan lucht, zal dit met een hogere concentratie zich juist boven de vloer verzamelen. Daarmee wordt het gevaar voor de verwerker die op de grond ligt alleen maar groter. Met zelfs de dood als gevolg.”
Geluidsniveau
Als er vloeren binnen een woonwijk worden gerealiseerd en er moet worden doorgewerkt in de avond, ontstaat er een ander probleem. Bij gebruik van benzine-apparatuur wordt het geluidsniveau op een bepaald tijdstip onacceptabel voor de omwonenden. Als gevolg van klachten zal politie op locatie optreden. Is er geen ontheffing voor de werkzaamheden verkregen, dan is de politie al gauw verplicht het werk stil te leggen. In dat geval blijf je met een deels onafgewerkte vloer zitten.
De prestaties van de huidige dubbele accu vlindermachines doen niet onder voor de door benzine aangedreven apparaten
Beginfase
De prestaties van de huidige dubbele accuvlindermachines doen niet onder voor de door benzine aangedreven apparaten. In de beginfase van de klus vragen elektrische apparaten meer inspanning van de accu. Dan kleeft de mortel meer. Dat vergt in beginsel een hogere belasting voor de accu’s. Zeker met de huidige accu’s en waar het toerental valt te regelen blijkt dat geen probleem meer op te leveren. Ook de grotere 2 x 90 cm kunnen al twee uur met een accu draaien. Maar nog groter is voorlopig nog niet mogelijk. Om dat te ontwikkelen zou eigenlijk overheidssteun nodig zijn, laat een producent weten.
Overschakelen
Cor volgt alle ontwikkelingen op de voet. “Inmiddels moeten we zo snel mogelijk kunnen overschakelen op radiografisch bestuurde machines. De techniek ervoor is al ver, maar de bestuurders moeten nog worden opgeleid.”
Hij is ervan overtuigd dat met een schonere werkwijze er ook gemakkelijker jonge mensen zijn te vinden die deze baan willen invullen. Bijkomend winstpunt is dat er niemand op de machine hoeft te zitten, wat aanzienlijk in het gewicht scheelt en dus kan het vlinderen eerder starten.
Goed voorbeeld
Uit de praktijk komt Cor met een goed voorbeeld. “Recent hebben we 7200 m2 vloervelden in de Stationsparkeergarage in Haarlem gerealiseerd. Daar hebben we in overleg met aannemer Vogel ook met accu gestuurde machines gewerkt. Je ervaart dat in zo’n harde ruimte met veel nagalm het beperkte geluidsniveau zeker voor de verwerker een belangrijk pluspunt is. Dat aspect speelt in de buitenlucht uiteraard veel minder. Voorlopig werken nog veel collega’s met de benzine-machines, meestal om financiële redenen, Die accumachine is nu eenmaal veel duurder. Goed dat de arbeidsinspectie dit dus onder de loep neemt. Maar nog beter is het als de overheid de aanschaf zou stimuleren, zoals in Duitsland.”
Gé van Nistelrooij heeft als directeur van Betonwereld BV een goede inzage in machines ten behoeve van afwerken van betonvloeren.
Zijn commentaar luidt als volgt:
“Nederland kent meerdere zeer grote vloerenbedrijven. In belangrijke mate wordt daar veelal nog gebruik gemaakt van diesel aangedreven vlindermachines.
Deze beschikken over verouderde techniek, maar zijn vaak nog niet versleten. Nu zijn er al machines beschikbaar die wel voldoen aan de huidige Euro norm, zowel Benzine als LPG/ propaan. De nieuwe generatie diesel-motoren komt in 2026 op de markt.
Natuurlijk hebben alle verbrandingsmotoren behoorlijke ventilatie nodig. Vaak zijn gevels en daken van bedrijfshallen waar gewerkt wordt al deels gesloten. Dan is goede ventilatie nog een oplossing. Problemen ontstaan als er niet of niet voldoende word geventileerd. Als gevolg krijgen werknemers klachten over hoofdpijn of misselijkheid.
Als mogelijke tegenhanger gelden de elektrische machines. De techniek hiervoor is al jaren in ontwikkeling. Wij hebben als bedrijf aan de wieg gestaan van de Clover accumachines. Deze draaien al jaren mee op de vloer.
De grotere machine (ride-on 120cm) laten draaien op een accupack is nog lastig, de grote hoeveelheid vermogen die een accu aan moet kunnen bij het ontladen en opladen moet een sluitend systeem zijn. Ook het gewicht speelt een grote rol. Accu’s die modulair gewisseld worden en opladen net zo snel als ontladen is een oplossing. Daar zijn we al een heel eind mee.
Veel bedrijven investeren in de toekomst en schaffen schonere machines aan. Anderen stellen dat hun oude machines nog prima mee kunnen. Een subsidie voor de met accu’s aangedreven ‘ride-on’ vlindermachine zou zeker helpen.”