Honderden stelpoten ter ondersteuning van vloervelden
België trekt veel budget uit voor het beschermen van cultureel erfgoed en monumenten. Daarvan is het Thermae Palace en de Koninklijke Gaanderijen in Oostende een huzarenstuk. Het gebouw zelf is al uniek in zijn soort binnen Europa, door de lange gang die om de thermen heen gebouwd werd.
Thermae Palace en Koninklijke Gaanderijen aangepakt
Jarenlang is gediscussieerd over de teloorgang en de restauratie, over privébezit en gemeentegoed, maar sinds 2024 werd het overleg concreter. Het budget van 12 miljoen werd verhoogd met 30 miljoen euro en sinds dit najaar is de restauratie in volle gang.
Na de Gaanderijen wordt ook het Thermae Palace Hotel gerestaureerd. De invulling van het daaromheen gelegen Parc Royal gaat het geheel vervolmaken.
Tekst: Matthias Vanheerentals
Fotografie: Copyright Artes Group.
De Gaanderijen goed ondersteund voor het grote werk
Historie
De Koninklijke Gaanderijen werden in 1905 voltooid. Ze zijn ongeveer 400 meter lang en dienden om de gegoede burgers tijdens hun wandeling tegen zon en regen te beschermen. Maar juist die zon en regen hebben het bouwwerk door de jaren behoorlijk te grazen genomen en achterstallig onderhoud was al tientallen jaren gaande. De uitnodiging om hier te flaneren was eerder een afrader geworden.
Thermen
Die teloorgang gold eveneens voor het Thermae Palace, de Thermen die allang niet meer gebruikt zijn. Dat wordt nu in glorie hersteld door van het iconische gebouw een vernieuwd hotel te maken. Daarbij wordt er gekozen om oude elementen te verenigen met hedendaags comfort en duurzaamheid.
Bij de rondleiding verwoordde de Vlaamse minister van Toerisme Melissa Depraetere het helder: “Het hele bouwwerk is een icoon aan de Noordzee. Door de allure terug te brengen, geven we iets terug aan de Oostendenaar. En aan het toerisme aan de kust.”
Het Thermae Palace komt als wellness-hotel in private handen
Binnen bij Thermae Palace veel
stucwerk en vloeren te restaureren
Tegenstand
Er was nogal wat tegenstand van de omringende bevolking. Niet tegen de verbouwing zelf, maar vanwege de vrees dat het gehele complex in privébezit zou raken terwijl vooral de Gaanderijen een groot goed zijn als publiek toegankelijk. Dat blijft zo. Het Thermae Palace komt als wellness-hotel in private handen en de restauratiekosten van dit monument worden in goed overleg verdeeld tussen gemeente, overheid en de investeerder. De vaklieden zijn vanaf september bezig om buiten het zwaar aangetaste natuursteen en stucwerk grondig aan te pakken, Binnen lijkt de schade van achterstallig onderhoud iets minder, maar de fraai ingelegde vloeren van vorige eeuw vragen om veel vakkundige restauratie.
Bijzondere ingelegde vloeren deels intact gebleven
Dak
Er is begonnen met de Gaanderijen aan de rechterkant van het Thermae Palace. Binnenkort zullen ook de werken aan de Gaanderijen aan de linkerkant van het hotel op een gelijkwaardige manier starten. De aannemer werkt van boven naar beneden.
Op het dak is er een nieuwe betonplaat en nieuwe bedekking nodig. De Gaanderijen moesten jarenlang gestut worden omdat er te veel gewicht geplaatst was op het dak. Eerst moet op het dak van beide Gaanderijen beton van 40 cm dik verwijderd worden, dan komt er een nieuwe betonplaat die de draagstructuur opnieuw moet garanderen.
Ook de raampartijen krijgen een stevige renovatie
Chemische ankers
Hiervoor dienen er aan beide zijden maar liefst 15.000 chemische ankers te worden geplaatst, zodat de nieuwe betonplaat bevestigd kan worden op de plaats van de oude. Alles wordt daarna voorzien van een nieuwe dakbedekking. De nieuwe betonplaat verdeelt het gewicht beter over de bestaande structuur, waardoor de schoren straks eindelijk weg kunnen.
Als eenmaal het dak weer waterdicht is, begint het betonherstel van het plafond. Vervolgens is het pleisterwerk aan de beurt en daarna kan de restauratie van de ook al iconische tegelvloer onder handen worden genomen. De rotondes aan de uiteinden van de Gaanderijen krijgen een grondige interieurrenovatie, zodat ze een aantrekkelijker markeringspunt gaan worden dan de afgelopen decennia.
Stroomversnelling
Het project is door de financiering en het goede overleg in een stroomversnelling gekomen, waardoor verwacht wordt dat over een jaar het geheel als ooit tevoren zijn prominente positie in Oostende terugkrijgt. Daar valt nog veel werk te verzetten, zo wordt duidelijk uit een rondgang met alle betrokkenen. De algemene conclusie luidt hierbij:
restaureren betekent vooral ook veel ambachtelijk werk. Er is dus een specifieke kennis nodig om bepaalde elementen er weer te laten uitzien als vroeger. Het natuursteen van de gevel is er één van. Sommige delen moeten hersteld of vervangen worden. De rest wordt gereinigd met stoom, want deze natuursteen is heel korrelig en kan niet gezandstraald worden. Eventuele nieuwe stukken natuursteen worden identiek nagemaakt in de steenkapperij van Artes-Woudenberg.
De aannemer werkt met oude foto’s om details terug te halen
Andere elementen
De aannemer werkt met oude foto’s om details terug te halen, onder meer in het timmerwerk. Samen met Stad Oostende en Onroerend Erfgoed Vlaanderen werd een uitgebreide studie gedaan om de nieuwe ramen zoveel mogelijk te laten lijken op het historische schrijnwerk.
De oude vloertegels worden bij voorkeur hergebruikt en aangevuld met nieuwe tegels die bijna exact zijn qua vorm, kleur en dikte. Het patroon van de oude tegels werd hiervoor digitaal ingescand.
Het smeedwerk, zoals de balustrade op het dak, wordt gereinigd en opnieuw geverfd. De banken ten slotte worden vervangen door een model dat historisch correct is. Nadien wordt alles geschilderd. Daarvoor is een kleurenonderzoek nodig voor zowel de banken, het schrijnwerk en de muren. Bij de gehele renovatie worden zoveel mogelijk leerlingen uit de verschillende vakgebieden betrokken om hier mee te lopen en kennis op te doen die niet verloren mag gaan.